| 12:41   
کد خبر : 15038

تنش ایران و افغانستان بالا گرفت

کار تنش‌ها بین ایران و افغانستان به احضار کاردار و تعطیل خدمات کنسولی از سوی ایران رسید.

روح‌اله نخعی، پیام نو| مسئله ایران و افغانستان به سمت بازی همه سر باخت نزدیک می‌شود. زمانی که گروه تروریستی طالبان به زور اسلحه و در خلاء حاصل از خروج ایالات متحده قدرت را در کابل به چنگ می‌آورد، کم نبودند کسانی که مخالف هر گونه واکنش از سوی ایران به ماجرا بودند، بلکه بودند کسانی که حامی شکل‌دهی به رابطه و پذیرش طالبان به عنوان حاکمان تازه افغانستان بودند. استدلال این گروه البته مبنی بر این بود که هزینه‌های تقابل برای ایران سنگین‌تر از آن خواهد بود که در شرایط فعلی بتوان آن را بر کشور تحمیل کرد. استدلال‌های مطرح شده در این زمینه موافقان و مخالفان خود را داشت اما در شرایط فعلی به نظر می‌رسد ایران باز هم به سمت تحمل هزینه‌های مختلف حاصل از قدرت‌یافتن طالبان می‌رود. چالش‌های مربوط به مهاجران، تنش‌های داخلی حاصل از بلندشدن صداهای ضدمهاجر و ضدافغانستانی در ایران، تحمل قدرت‌گیری یک گروه تروریستی ضدایرانی و ضدشیعه در همسایگی ایران و بالای سر مردمی که نزدیک‌ترین زمینه‌های تاریخی و فرهنگی را با مردم ایران دارند، ناامیدکردن همین مردم از ایران و سردی این روابط تاریخی، ناامنی‌های حاصل از همه این ماجراها، یکی دو درگیری مرزی بین نیروهای نظامی ایران و تروریست‌های طالبان و بالاخره ادامه چالش‌هایی مثل چالش آب که با دولت پیشین افغانستان نیز برقرار بود، همه پیش روی ایران هستند. تازه‌ترین نمود این چالش‌ها ماجرای حمله به کنسولگری ایران بود که وزارت خارجه را نیز سرانجام به واکنش واداشت.

حمله به کنسولگری ایران، این بار افغانستان

چند سالی بود که کم‌کم به خبر حمله به ساختمان‌های دیپلماتیک ایران در عراق عادت کرده بودیم اما دو سه دهه پس از جنایت طالبان در کنسولگری ایران در مزارشریف، بار دیگر یک ساختمان دیپلماتیک ایران در افغانستان هدف حمله قرار گرفت، این بار در هرات و کابل. به گزارش یورونیوز روز دوشنبه ده‌ها نفر با شعارهای تند علیه ایران، در برابر سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در شهر هرات تجمع کردند. حمله مشابهی نیز در کابل رقم خورده است. رسانه‌ها مدعی شده اند، این تجمع اعتراضی در پی انتشار فایل‌های ویدیویی از ضرب و شتم پناهجویان افغان از سوی ماموران مرزبانی و شهروندان عادی ایرانی برگزار شد. هر چند تردیدهای بسیاری درباره صحت کثیری از این ویدئوها وارد شده است. سفارت ایران در کابل نیز روز یکشنبه این تصاویر را ساختگی و بی‌اساس خوانده و اعلام کرده بود چنین شایعاتی برای آسیب رساندن به روابط تاریخی دو کشور پخش می‌شود. به گزارش خبرگزاری فرانسه، معترضان به ساختمان کنسولگری ایران در هرات حمله کرده و دوربین‌های مدار بسته آن را شکستند.

واکنش ایران، احضار کاردار و توقف فعالیت کنسولی

در پی این حمله، وزارت امور خارجه ایران، کاردار سفارت افغانستان در تهران را احضار کرد. مدیر کل وزارت امور خارجه ایران امروز سه‌شنبه ۲۳ فروردین با اعلام این مطلب تاکید کرد که این احضار در خصوص ارائه توضیحات و اعتراض تهران درباره سنگ‌پراکنی‌های پراکنده به سرکنسولگری ایران در هرات و همچنین حملات به سفارت جمهوری اسلامی در کابل صورت گرفته است. وی همچنین تاکید کرده تا اطلاع ثانوی بخش‌های کنسولی نمایندگی جمهوری اسلامی در افغانستان فعالیت خود را متوقف می‌کند و تا زمانی که «وزارت امور خارجه افغانستان» یا همان وزارت امور خارجه دولت موقت خودخوانده طالبان، اقدامات لازم برای برقراری امنیت در این مراکز را صورت ندهد این تعطیلی ادامه خواهد داشت.

پیش از این اقدام، سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت خارجه نیز در نشست خبری هفتگی خود در روز دوشنبه، با یادآوری مسئولیت قطعی «هیئت حاکمه سرپرستی افغانستان» در حفظ و صیانت از امنیت اماکن دیپلماتیک، تاکید کرد: «امنیت کامل سفارت و نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در هرات و دیگر شهرهای افغانستان می‌بایست به صورت کامل تامین و تضمین‌های لازم برای فعالیت امن این نمایندگی‌ها ارائه گردد.» سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به پیوندهای عمیق تاریخی و چند لایه دو ملت ایران و افغانستان و چند دهه میزبانی محترمانه دولت و ملت ایران از مردم افغانستان، نسبت به طراحی‌های توطئه‌گران و بدخواهان دو کشور ایران و افغانستان هشدار داد. خطیب‌زاده تاکید کرد: «متاسفانه برخی کلیپ‌ها و اظهار نظرها با هدف ایران یا افغانستان‌هراسی در حال انتشار است که تحریک عواطف مردم دو کشور را  هدف قرار داده و هوشیاری بیش از پیش مردم و مسئولین دو کشور را می‌طلبد.» سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین عنوان کرد: «با سفیر و مسئولین نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در افغانستان در تماس مستمر هستیم.» پیش از این، رسول موسوی، دستیار وزیر خارجه نیز در توییتر خود به ضمیمه تصویری از دو نفر که با پرچم‌های ایران و افغانستان دست «برادری» بر دوش هم داشتند، هشداری در این زمینه داده بود: «سال‌های اخیر بارها شاهد فضاسازی علیه مهمانان افغانستانی خود بودیم که با درایت نهادهای مختلف و همکاری مقامات افغانستان، سوءتفاهم‌ها رفع شده اند. بیشتر آن چه در فضای مجازی می‌بینیم تکرار ساخته‌های قدیمی است که بعضا در کشور ثالثی با هدف ایران‌هراسی و برهم‌زدن روابط ایران و افغانستان ساخته شده اند.»

اطلاعیه‌های سفارت و کنسولگری

در همین رابطه، سفارت ایران در افغانستان طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد: ‌«با توجه به تحولات اخیر و مشکلات به وجود آمده مقابل سفارت و سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات، عدم کنترل آن و همچنین مشکلات امنیتی، بخش کنسولی این سفارت از روز سه‌شنبه مورخ ۱۴۰۱/۰۱/۲۳ تا اطلاع ثانوی از ارائه هرگونه خدمات کنسولی از جمله صدور روادید معذور می‌باشد.» از طرف دیگر، کنسولگری ایران در مزار شریف نیز طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد که خدمات کنسولی و صدور روادید تا اطلاع ثانوی متوقف شده است. در این اطلاعیه آمده است: «به اطلاع کلیه مراجعین محترم می‌رساند بنابه ملاحظات امنیتی ارائه خدمات ‎کنسولی و ‎صدور روادید از روز سه‌شنبه مورخ 1401/1/23 تا اطلاع ثانوی متوقف گردید. لذا از مراجعه به بخش کنسولی خودداری نمایند.»

طالبان: «خودسر» بودند

طالبان اما از این ماجرا برائت جسته است. رییس اطلاعات و فرهنگ دولت موقت خودخوانده طالبان در ولایت هرات افغانستان تاکید کرد تجمع مقابل کنسولگری ایران در هرات از سوی تعدادی به طور خودسر انجام شده بود که با دخالت نیروهای امنیتی کنترل شد. به گزارش ایسنا، نعیم‌الحق حقانی در توییتی نوشت: «در هرات مقابل کنسولگری ایران تعدادی شهروند به طور خودسر مظاهره کرده بودند که با دخالت نیروهای امنیتی امارت اسلامی افغانستان به طور عاجل این مظاهره پراکنده شده و وضعیت به طور کامل کنترل گردید و از آن جایی که خیلی سریع این موضوع کنترل گردید هیچ مورد خاصی رخ نداده است.»

وعده کاظمی قمی

اما در همین رابطه، نماینده ویژه رئیس‌جمهور در وعده‌ای مبهم از «اتفاقی خوب» درباره مهاجران خبر داد. حسن کاظمی قمی در صفحه توییتر خود در این ارتباط  نوشت: «‌تلاش دشمن برای ایجاد فتنه میان دو ملت ایران و افغانستان است. اوضاع برای مهاجرین افغانستانی مطلوب بوده و به‌زودی اتفاق خوبی در این زمینه خواهد افتاد.» توضیحی درباره این اتفاق خوب داده نشده است اما با اتفاقات اخیر در داخل و خارج از کشور باید امیدوار بود که واقعا برنامه‌ای جدی برای مدیریت بحرانی که در حال شکل‌گیری است در دستور کار باشد. البته همزمان امید آن است که این برنامه از جنس اظهارات سفیر ایران در افغانستان نباشد که آتش تنش را برافروخته‌تر کند. بهادر امینیان روز دوشنبه پیش از این ماجراها در گفت‌وگو با شبکه خبری طلوع نیوز افغانستان که بخش هایی از آن منتشر شده درباره تصاویر منتشرشده که در آن ادعای اذیت و آزار مهاجران افغان مطرح شده، اظهار داشت: «ما یک کشور مستقل هستیم. اگر کسی غیر قانونی از دیوار خانه شما بالا بیاید، شما چه کار می‌کنید؟» وی تصریح کرد: «ما یک گروهی داریم به نام سازمان مجاهدین خلق که چند هزار نفر فقط کلیپ تولید می‌کنند علیه جمهوری اسلامی ایران. اینها حتی در افغانستان هم فعالیت دارند.» سفیر ایران در کابل در این گفت‌وگو البته تاکید کرد بدرفتاری با مهاجران افغانستان سیاست جمهوری اسلامی ایران نیست و در حال حاضر هم سفارت افغانستان در تهران که مربوط به دولت پیشین است با دولت سرپرست همکاری می‌کند. امینیان خاطرنشان کرد: «امیدوارم مسائل افغانستان حل شود و در اینجا آشتی ملی به وجود آید و همه اقوام خودشان را در حکومت شریک بدانند.» وی اما درباره تصویری از نوع برخورد با مهاجران که در دست مجری برنامه بود، گفت: «اگر ایران این اندازه بد است براساس تصویری که شما در دست دارید یا این افراد می‌گویند چرا مهاجران به بقیه کشورها نمی‌روند؟ می‌روند ایران؟»

بحران‌آفرینی خطرناک

ایران البته واقعا بزرگترین میزبان مهاجران افغانستان در دهه‌های گذشته و در بحران دنباله‌دار این کشور بوده است. بخش قابل‌توجهی از مردم ایران نیز روابط مثبتی با اهالی این همسایه قدیمی ایران داشته اند که تاریخ مشترکی طولانی با ایران دارد و زبان مشترک نیز از جمله پیوندهای فرهنگی دو کشور است. در عین حال اما به سختی می‌توان منکر شد که در بزنگاه‌های مختلفی مثل تحصیل، دریافت شناسنامه برای بچه‌ها به دنیا آمده در ایران، بازکردن حساب‌های بانکی، خرید سیم کارت و مسائل دیگر، مهاجران افغانستانی همواره در ایران با چالش مواجه بوده اند و البته متأسفانه باید به این مسئله نیز اذعان کرد که به هر دلیل، بخش‌هایی از مردم ایران نیز نگاهی منفی به اتباع افغانستان داشته اند و اقداماتی نیز حاصل از این نگاه منفی شکل داده اند. از زاویه‌ای می‌توان گفت از میان همین جمعیت نیز اکنون کسانی در فضای رسانه‌های رسمی و اجتماعی و حتی مناصب جدی‌تر، با موضع‌گیری‌هایی منفی و حتی توهین‌آمیز، کار را خراب‌تر می‌کنند. البته جمعیتی که ادعا می‌شود در این مدت به ایران آمده اند، به طور طبیعی مسئله‌ای پیش روی ایران هستند که ایران باید مثل هر کشور مهاجرپذیر دیگری درباره آن برنامه‌ای داشته باشد؛ اما اظهارنظرها، تصمیم‌گیری‌ها و چالش‌آفرینی‌هایی که بی‌توجه به چندین دهه و چندین قرن سابقه بین مردم و دولت‌های دو کشور مطرح می‌شوند، به سادگی می‌توانند بحرانی جدی در این زمینه بر بحران‌های دو ملت بیفزایند.

 

ارسال نظر