کد خبر : 10865

گزارش پیام نو از بی‌توجهی به جذب آزادکاران جوان و مستعد

ظهور پی‌درپی امواج کرونا، کسب و کارهای سنتی بزرگ را به سمت تفکیک اجزا به واحدهای تکنولوژی‌محور سوق داد.

پیام نو| عرصه روابط کار دستکم در یک دهه گذشته به سرعت در حال تغییر بوده است. ظهور فناوری‌های هوش مصنوعی و اینترنت اشیا بر بستر شبکه نسل پنجم (5G)، اتوماسیون را وارد مرحله جدیدی کرده است؛ مرحله‌ای که از آن با عنوان انقلاب نسل چهارم (Industry 4.0) یاد می‌کنند. در چنین فضایی، روابط کار از حالت با واسطه به حالت بلا واسطه گذر می‌کند و هر تکنولوژی متصل به وب، به یک کارگاه تبدیل می‌شود.

بر این بستر «خویش‌کارفرمایی» به سلطان بلامنازع بازار کار تبدیل می‌شود. در این میان، ظهور پی‌درپی امواج کرونا، کسب و کارهای سنتی بزرگ را هرچه بیشتر به سمت تفکیک اجزا به واحدهای تکنولوژی‌محور سوق داد؛ هرچند مدیران این کسب و کارها خیلی دیر متوجه شدند که انتقال بسترهای ارائه خدمات به فضاهای تحت مدیریت نسل چهارم، اجتناب‌ناپذیر است. 

البته کسب و کارهای ایرانی به دلیل مولفه‌های اقتصادی مانند شوک‌های ارزی، دشواری در دسترسی به تکنولوژی‌هایی ارزان قیمت در حال توسعه، تحریم، تشدید رکود اقتصادی و تورم موفق به بازآفرینی مدل‌های تجاری خود نشده‌اند، به همین دلیل روابط کار نتوانسته از زیرپوست اقتصاد سنتی کسب و کار خارج شود. در این جایگاه، بسیاری از کسب و کارها، توان مدیریت نیروی کار خود و کمک به افزایش دانش آنها را از دست داده‌اند. 

بخشی از تعدیل نیرو به کاهش ظرفیت سرمایه‌گذاری کسب و کارها در بخش‌های اطلاعات‌محور برمی‌گردد؛ کسب و کارهایی که توان رقابت با رقبای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای خود را از دست داده‌اند. قاعدتاً اگر هر واحد اقتصادی بتواند اطلاعات ذی‌قیمت مشتریان خود را حفظ و ذخیره کند و تحلیل آن‌ها را به افراد متخصص فاقد رابطه استخدامی بسپارد، هم از هزینه‌های اداره کسب و کار خود می‌کاهد و هم اینکه ظرفیت ایجاد شغل برای آزادکاران (freelancer) را افزایش می‌دهد. 

به همین دلیل، کشورهای پیشرو، زمینه جذب آزادکاران از کشورهای جوان و مستعد را فراهم می‌کنند کشورهایی مانند کانادا، آلمان، استونی، امارات متحده عربی و اسپانیا، به گستردگی برای «فریلنسر»ها ویزای کار صادر می‌کنند. قاعدتاً در این شرایط، آزادکاران باید بیمه داشته باشند و از خدمات تأمین اجتماعی استفاده کنند. این کشورها، سطوح مختلفی از خدمات تأمین اجتماعی را بر اساس نرخ‌های مختلف تعریف کرده‌اند تا هر آزادکار بتواند بسته به میزان درآمد خود از سیستم تأمین اجتماعی استفاده کند. 

گرچه در ایران هم سازمان تأمین اجتماعی بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بیمه اختیاری را تعریف کرده است، اما صاحبان این مشاغل به دلیل درگیر شدن با چرخه‌های بیکاری، کاهش توان اقتصادی شرکت‌هایی که سفارش کار می‌دهند، پا نگرفتن انقلاب نسل چهارم به دلیل ضعیف زیرساختی و عقب‌ماندگی ساختار اقتصاد تحلیل داده (data analysis) توان ندارند که خود را به پوشش بیمه اجتماعی درآورند. 

با توجه به وجود تورم ۵۰ درصدی در اقتصاد ایران، نرخ دستمزد مبنای کسر حق بیمه، سال به سال در حال افزایش است. بر این مبنا، هر خویش کارفرما باید از بابت بیمه اختیاری در ماه رقمی در حدود یک میلیون تومان از درآمدش را کنار بگذارد. در بیمه حرف و مشاغل آزاد هم با نرخ‌های ۱۲، ۱۴و ۱۸ درصد خدماتی برای بیمه‌شدگان تعریف شده است، اگرچه سطح خدمات آن نسبت به بیمه اختیاری محدود است. 

برای مثال بیمه اختیاری از مزایایی چون مستمری از کارافتادگی، کمک هزینه اروتوز و پروتز و کمک‌هزینه سفر بیمار و همراه برخوردار است. به هر شکل، ضعف اقتصادی کشور، موجب شده تا خویش‌کارفرمایی مبتنی بر آزادکاری رونق نداشته باشد و افراد باسابقه این حوزه هم به اشتغال در یک مکان ثابت و زیر نظر کارفرمای مشخص روی بیاورند. بدین صورت دیگر از ناتوانی در پرداخت حق بیمه یا رکود در دریافت سفارش کار نگران نیستند؛ هرچند درآمدشان به شدت محدود می‌شود و در ضمن با خطر تعدیل هم مواجه می‌شوند.  

با همه این احوال اقتصاد ایران برای گذار از بحران، باید در این عرصه غور کند. آزادکاران خلاق باید مورد حمایت دولت قرار گیرند تا شرکت‌ها برای همکاری با آن‌ها مجاب شوند. در غیر این صورت، تا سال‌های آینده بسیاری از آن‌ها جذب ویزای کار کشوری پیشروی کانادا می‌شوند. مرگ خلاقیت در اقتصادی که برای رهایی از رکود و تحریم می‌جنگد و کسب و کارهای آن برای یافتن بازار دست و پا می‌زنند، مصداق خودکشی است.

پارسا امام

ارسال نظر