کد خبر : 3966

فعال حقوق کودکان در گفت‌وگو با پیام نو مطرح کرد؛

فعال حقوق کودکان گفت: در جامعه، جای خالی بزرگی داریم که برای زنان و کودکان، فضای امنی ایجاد کنیم.

ثریا عزیزپناه در گفت‌وگو با پیام نو، با تمجید از نقش رسانه‌ها در تصویب قانون اعطای تابعیت به فرزندان دارای مادر ایرانی گفت: رسانه‌ها بازوی قوی نهادهای مدنی هستند؛ زیرا آنچه مد نظر نهادهای حوزه کودکان و زنان بود توسط رسانه‌ها به جامعه بازنمایی شد و توانست توجه عمومی را به این قضیه جلب کند. بازتاب گسترده و حتی موردی توسط رسانه‌ها از شرح حال این کودکان باعث شد قدمی مثبت؛ هر چند دیر در این زمینه برداشته شود.

فعال حقوق کودکان با بیان اینکه نه‌تنها در ایران؛ بلکه در تمام دنیا، تغییر قوانین، ساده نیست، تصریح کرد: به‌طور قطع نهادهای مدنی فعال در حوزه کودکان و زنان، در تصویب این قانون مؤثر بودند. دلیل عمده این تأثیرگذاری نیز ارتباط تنگاتنگ نهادهای غیردولتی با این گروه آسیب‌دیده بود؛ چرا که با پیامدها و عواقب ازدواج زن ایرانی با مرد غیر ایرانی کاملاً آشنا بودیم.

وی افزود: برای برخورداری از حقوق اولیه انسانی مثل دسترسی به آموزش،‌ بهداشت و هر آنچه قوانین کشوری در محدوده خاص جغرافیایی خود پیش‌بینی کرده است، ایجاب می‌کند انسان‌ها از حق قانونی و طبیعی خود که همانا «هویت» است بهره‌مند باشند و نخستین شرط این امر، داشتن اوراق هویت است.

بی‌هویتی، جامعه را در معرض تهدید قرار می‌دهد

عزیزپناه بیان کرد: نهادهای مدنی با کودکانی مواجه شدند که قادر نبودند به مدرسه بروند، به‌دلیل اینکه هویتی نداشتند یا در مواقع بیماری نمی‌توانستند به مراکز درمانی مراجعه کنند و در نتیجه از حقوق اولیه خود جا ماندند، این موارد دلیلی شد تا نهادهای مدنی، کمک‌رسانی خود را آغاز کنند؛حتی در سال‌های اولیه نمی‌دانستیم حجم این اتفاقات ناشی از چیست و فقط به بهبود شرایط این کودکان پرداخته می‌شد.

فعال حقوق کودکان در ادامه گفت: زمانی که این اتفاق رو به افزایش گذاشت و سرویس‌دهی‌ها از توان نهادهای مدنی فراتر رفت، بحث خلأ قانونی مطرح شد؛ اما ازدیاد این کودکان و تبعات همه‌جانبه برای آنها و جامعه‌ای که در آن متولد شده بودند، توجه نهادهای مدنی را به‌صورت خاص به این مشکل و خلأ قانونی، معطوف  کرد.

وی افزود: به همین دلیل سعی کردیم توجه مسئولان،‌ قانون‌گذاران و سایر نهادهای قدرت را به این نقطه جلب کنیم؛ چرا که وقتی با گروهی نه‌چندان کم‌تعداد از جامعه مواجه باشیم که دچار بی‌هویتی هستند، جامعه به‌صورت ناخواسته در معرض یک‌سری تهدید قرار می‌گیرد؛ زیرا افراد باید دارای هویت و قابل دسترسی به نهادهای ذی‌ربط باشند.

عزیزپناه خاطرنشان کرد: حجم رو به گسترش این کودکان و محرومیت همه‌جانبه آنها از حقوق انسانی باعث شد نهادهای مدنی حوزه حقوق کودکان تأثیر زیادی در تصویب این قانون داشته باشند. انجمن حمایت از حقوق کودکان و سایر نهادها به تمامی ارکان جامعه بازتاب دادند که نداشتن هویت و خلأ قانونی آن، چگونه تبعاتی را برای گروهی انسانی به‌وجود می‌آورد و به‌دنبال خود، جامعه را با مشکلات عدیده‌ای مواجه می کند.

مرگ کودکی در دفتر نماینده، نقطه‌عطف ماجرا بود

فعال حقوق کودکان یادآور شد: نقطه‌عطف این ماجرا، دعوت رضا شیران [نماینده مشهد در مجلس دهم] از نهادهای مدنی بود. کودکی که مادر ایرانی و پدر غیر ایرانی داشت و کودک کار نیز بود، برای دریافت وجهی که در قبال ثبت نام از او طلب کردند، به دفتر شیران مراجعه می‌کند. به‌دلیل اینکه غیر ایرانی تلقی می‌شد، باید حتماً مبلغی را می پرداخت؛ اما به‌محض اینکه دفتر این نماینده خواست شرایط او را بررسی کند، این کودک در محل کار، جان می‌بازد. شیران به‌شدت تحت تأثیر این ماجرا قرار گرفت و اتفاقاً جزو افرادی بود که سعی کرد این طرح را به مجلس ببرد، سپس نمایندگان فراکسیون زنان نیز به این فراخوان پیوستند و در بازنمایی شرایط موجود بسیار تلاش کردند.

مهم این است که در اقصی‌نقاط ایران به‌ویژه شهرهای پرجمعیت، مکان‌هایی را داشته باشیم که کودکان را از خانواده‌هایی که می‌توانند به‌شدت آزاررسان باشند، صیانت و حفظ کنیم. قانون حمایت از کودکان تصویب شد؛ اما هنوز فضای امنی برای کودکان وجود ندارد

وی تأکید کرد: نهادهای مدنی وقتی توانستند این قدم مثبت را بردارند که مطالبه خود را از طریق افرادی بازتاب دادند که صدای بلندتری در جامعه دارند. در این زمینه کارگروه‌های حقوقی بسیار متحمل زحمت شدند؛ حتی برای بعضی از این کودکان، سال‌ها به دنبال اخذ اوراق هویت بودند تا قادر باشند وارد فضای آموزشی شوند. از سوی دیگر وکلای نهادهای مدنی نقش تعیین‌کننده‌ای برای پیگیری حقوق قانونی و انسانی این کودکان داشتند.

عزیزپناه یادآور شد: کودکانی که دارای چنین شرایطی بودند به‌دلیل محرومیت ها و فقدان‌های بزرگی که در زندگی داشتند، در فضاهایی زندگی می‌کردند که در سنین پایین تصمیم به ازدواج می‌گرفتند. این محرومیت نسل به نسل اتفاق می‌افتاد و فقری همه‌جانبه را گسترش می‌داد.

وی افزود: وقتی برای رسیدن به نتیجه، دیر می‌شود، موضوع مورد نظر، حلاوت خود را از دست می‌دهد، مثل قانون حمایت از حقوق کودکان و نوجوان که شورای نگهبان آن را تصویب کرد. متأسفانه بعضی از وقایع به قدری کُند پیش می‌روند که دیگر تغییر و تحولی را در انسان ایجاد نمی‌کنند. ای کاش به سمت و سویی برویم که این مسیرها کوتاه‌تر شود.

1

کاهش فاصله بین نهادهای مدنی و دولتی، آسان نیست

عزیزپناه در پاسخ به این سؤال که تصویب این قانون، چه چشم‌اندازی را ایجاد کرده است، گفت: با این اتفاق، الگویی به دست آوردیم و در حال حاضر نهادهای مدنی صاحب الگویی برای مداخله مثبت به‌منظور جایگزنی،‌ تخفیف یا وضع قوانین هستند. سازمان‌های غیر دولتی اکنون دریافته‌اند که از چه راه‌هایی می‌توان جامعه را نسبت به موضوعی حساس کرد و چگونه آنچه را از نظر ما مهم است، به مراجع ذی‌صلاح انتقال داد این امر سبب می‌شود که بتوانیم در جهت اصلاح موضوعات، قدم‌های سریع‌تری برداریم. این در حالی است که به‌دلیل فاصله بین فضای ذهنی نهادهای مدنی با نهادهای دولتی، این اتفاق به آسانی نخواهد افتاد.

وی با اشاره به کودک‌آزاری‌های اخیر که رسانه‌ای شدند، عنوان کرد: فجایعی که اخیراً اتفاق افتاد و شرایطی که کودکان را با ناامنی مواجهه کرد، متأسفانه در فضای خانواده بود. این اتفاقات، خانواده را به مکانی ناامن برای کودکان تبدیل کرده است. ایجاد فضاهای امن برای کودکان و فرهنگ فرزندخواندگی برای خانواده‌های ایرانی؛ حتی به صورت موقت برای دور نگه داشتن کودکان از فضای خانواده‌ای که ممکن است آنها را از زندگی ساقط کند، می‌تواند از بروز بسیاری از آسیب‌ها جلوگیری کند.

این فعال حقوق کودکان افزود: تمام قلب و روح و ذهن ما درگیر ماجرای «رومینا» بود که دیدیم مادری، دو فرزند خود را با متادون کُشت. در جامعه، جای خالی بزرگی داریم که برای زنان و کودکان، فضای امنی ایجاد کنیم؛ فضاهایی با نام‌های «خانه امن»، «گذر موقت» یا هر نام دیگری. البته در لایحه «صیانت، کرامت و تأمین امنیت بانوان در برابر خشونت»، چنین فضاهایی با چنین نامی در نظر گرفته شده است.

وی تأکید کرد: مهم این است که در اقصی‌نقاط ایران به‌ویژه شهرهای پرجمعیت، مکان‌هایی را داشته باشیم که کودکان را از خانواده‌هایی که می‌توانند به‌شدت آزاررسان باشند، صیانت و حفظ کنیم؛ بنابراین از نهادهای ذی‌ربط دعوت می‌کنم به‌صورت کارشناسی به این اتفاق بپردازند. قانون حمایت از کودکان تصویب شد؛ اما هنوز فضای امنی برای کودکان وجود ندارد. جای این فرهنگ در خانواده‌های ایرانی، خالی است تا بتوانیم در خانواده خود؛ البته با نظارت قانون و با نظارت مراجه ذی‌صلاح، پذیرای کودکان آسیب‌دیده باشیم. نیازمند آن هستیم که پذیرفته شدن کودکان در خانواده‌ها به فرهنگی عمومی تبدیل شود

عزیزپناه در پایان خاطرنشان کرد: هیچ نهادی به تنهایی قادر به تغییر و تحول یا فرهنگ‌سازی نیست. همه باید در کنار یکدیگر تلاش کنند. در این راستا رسانه‌ای مثل تلویزیون می‌تواند بسیار مؤثر باشد؛ اما متأسفانه رسانه ملی از کنار بسیاری از وقایع به‌راحتی عبور می‌کند.

ارسال نظر