کد خبر : 6186

سالانه ۳۵ میلیون تن مواد غذایی در ایران، دور ریخته می‌شود که با آن می‌توان غذای مردم دو کشور را به مدت یک سال تأمین کرد.

پیام نو| مهدیه سلطانی - بر خلاف تصور اکثریت مردم، کره زمین توان بازسازی و جایگزین کردن همه منابعی که از آن برداشت می‌شود را ندارد. عدم توجه و آگاهی نسبت به این مسئله باعث شده انسان‌ها حدود ۶۰ درصد بیش از توان کره زمین، از منابع برداشت کنند، به بیان ساده‌تر ما برای تأمین نیازهای فعلی‌مان به‌طوری که آسیبی به کره زمین وارد نشود، به‌جای یک کره زمین، به ۱/۶ کره زمین نیاز داریم.

در علم اکولوژی واژه‌ای به نام «رد پا» (footprint) کاربرد زیادی دارد. این واژه در واقع توضیح می‌دهد که زندگی انسان چه مقدار بر منابع طبیعت اثر می‌گذارد، مثلاً  وقتی از رد پای غذا صحبت می‌کنیم؛ یعنی به ازای تولید غذا و در مقابل آن دورریز غذا در یک واحد انسانی، چه مقدار روی منابع کره زمین اثر ‌می‌گذاریم. مجموع رد پاهای انسان‌ها در منابع مختلف، تعیین می‌کند برای تأمین نیاز همه انسان‌ها چه فشاری بر منابع کره زمین آورده و چه مقدار به منابع غیر قابل تجدید زمین، دست‌درازی کرده‌ایم.

همه ساله این رد پاها جمع می‌شوند و روزی که در آن، منابع تجدید شونده زمین به پایان رسیده و پس از آن روز تا پایان سال در حال بهره‌برداری از منابع غیر تجدید شونده زمین هستیم، مشخص می‌شود، تا به انسان‌ها گوشزد شود که چه مقدار بیشتر از کوپن خود در حال خرج کردن از منابع زمین هستند. این روز به نام «روز زیاده‌روی» یا «earth overshoot day» نامگذاری شده است که امسال این روز مصادف با ۲۲ آگوست یا اول شهریور بود.

جدول زیر «روز زیاده‌روی» را از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۰ نشان داده است. همان‌طور که می‌بینید تا سال ۲۰۱۹ فاصله روز زیاده‌روی تا پایان سال میلادی رو به افزایش بوده است؛ اما در سال ۲۰۲۰ ناگهان این روز به مدت سه هفته به پایان سال میلادی نزدیک می‌شود؛ یعنی در سال ۲۰۲۰ ما سه هفته دیرتر به نقطه اشباع منابع زمین رسیده‌ایم. 

8

محققان معتقدند به دلیل شیوع ویروس کووید-۱۹ و خانه‌نشین شدن بسیاری از مردم، رد پای انسان‌ها در برخی موارد کاهش داشته و این موضوع، اثر مثبت خود را بر تجدید منابع کره زمین گذاشته و در واقع زمین، کمی بیشتر نفس کشیده است. مهم‌ترین رد پای مؤثر بر این روز را رد پای کربن می‌دانند؛ یعنی در مرحله اول به دلیل کاهش فعالیت صنایع و سوخت‌های فسیلی، مقدار کمتری کربن به اتمسفر فرستاده شده و در مرحله دوم مقدار کمتری درخت قطع شده‌اند؛ پس جنگل‌های بیشتری برای جذب کربن و تصفیه هوا باقی مانده‌اند.

در دوران همه‌گیری بیماری کرونا در جهان، انسان‌ها برای گذر از این واقعه با هم همراه شدند، نیازهای بی‌اهمیت خود را کنار گذاشته و به همین دلیل ناخودآگاه فشار خود را بر کره زمین کم کردند. این اتفاق نشان می‌دهد برای نجات کره زمین؛ اگر انسان ها بخواهند، می‌توانند با کاهش رد پای اضافی و بی‌دلیل خود روی زمین، آن را برای مدت بیشتری قابل سکونت نگه دارند.

شاید بپرسید چطور می توان این کار را کرد؟ به طور مثال در ایران سالانه ۳۵ میلیون تن مواد غذایی؛ یعنی غذای حدود ۱۸ میلیون نفر، دور ریخته می‌شود. برای اینکه درک درستی داشته باشیم؛ یعنی اگر این غذا به‌درستی مصرف شود، می‌توان با آن غذای مردم دو کشور تاجیکستان و آذربایجان را بدون نیاز به غذای اضافی، به مدت یک سال تأمین کرد؛ ولی ما در ایران با دور ریختن این غذا به اندازه تأمین غذای مردمان تاجیکستان و آذربایجان، به منابع کره زمین فشار آورده و در نهایت همه را تبدیل به زباله می‌کنیم!

دکتری اکولوژی گیاهان زراعی

ارسال نظر