کد خبر : 7796

بررسی حقوقی و اجتماعی حکم پدر رومینا اشرفی در گفت‌وگو با خرمشاهی، احمدی و اقلیما:

پیام نو در گفت‌وگو با دو حقوقدان و یک جامعه‌شناس، حکم پدر رومینا اشرفی را بررسی کرد؛ حکمی که با اعتراض مادر رومینا روبرو شده است.

پیام نو| سارا طاهری«پدر رومینا با داس، دخترش را کشت»؛ خبری بود که عصر نخستین روز از خردادماه سال جاری در کانال‌های محلی تالش قرار گرفت و کمتر از چند ساعت بعد، به تیتر یک بسیاری از خبرگزاری‌ها تبدیل شد. ماجرا از این قرار بود که دختری 13 ساله در «سفید سنگان لمیر» از بخش «حویق» شهرستان «تالش» در استان گیلان، به قصد ازدواج با مردی 28 ساله، خانه را ترک کرد و به دست پدرش به قتل رسید

پس از انتشار این خبر، عکس‌ها و مطالب یکی پس از دیگری در مورد قتل رومینا اشرفی در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شدند و حتی به رسانه‌های خارجی رسیدند. در این مدت از رومینا زیاد گفته و نوشته شده است. حالا پنج ماه از قتل او می‌گذرد، اما دیگر از هیاهوی روزهای ابتدایی خبری نیست و دیگر کمتر کسی، عکس رومینا را در شبکه‌های اجتماعی بازنشر می‌کند.

«پدر داس به دست» اعدام نشد، چون طبق قانون، ولی دم می‌تواند دختر را «ملک طلق» خود بداند و از مجازات قصاص رهایی یابد. دو ماه پیش، مادر رومینا اعلام کرد همسرش به 9 سال حبس محکوم شده است. هرچند به نظر می‌رسد رومینا نیز مانند زنان بسیار دیگری که قربانی قتل‌های ناموسی می‌شوند، کم کم به باد فراموشی سپرده خواهد شد، اما مادر رومینا بار دیگر با مصاحبه‌ای، قتل فرزندش را به صدر اخبار بازگرداند. امروز ششم آبان 99، روزنامه شرق، گزارشی منتشر کرد که حکایت از اعتراض مادر رومینا اشرفی به حکم شوهرش داشت.

دو ماه پیش معصومه ابتکار، معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده، با اشاره به مفاد قانونی قتل فرزند توسط پدر گفت: «در این راستا خلأهای قانونی وجود دارد؛ لذا لایحه‌ای را پیشنهاد دادیم که برای دریافت نظر به قوه قضاییه ارجاع داده شده است.» هرچند به نظر می‌رسد به سرانجام رسیدن این لایحه، زمان زیادی خواهد برد، اما می‌توان امیدوار بود قانون به کمک زنان ایرانی آمده و کمتر شاهد اینگونه حوادث باشیم.

البته نعمت احمدی حقوقدان و مصطفی اقلیما جامعه‌شناس و رئیس انجمن علمی مددکاران اجتماعی ایران به پیام نو گفتند حتی اگر قانون تغییر کند باز هم عطف به ماسبق نمی‌شود و همان‌طور که دیدیم پدر رومینا اشرفی در بدترین حالت به 10 سال زندان محکوم شد، اما شاید بتوان این قتل را علتی برای تغییر این قانون دانست. عبدالصمد خرمشاهی نیز به پیام نو گفت در کنار آموزش مسائل فرهنگی، بهتر است تغییراتی در ماده 220 قانون مجازات اسلامی اعمال شود.

عبدالصمد خرمشاهی

خرمشاهی: ماده 220 قانون مجازات اسلامی اصلاح شود

عبدالصمد خرمشاهی وکیل مشهور دادگستری است؛ او می‌گوید قوانین باید اصلاح شود. هرچند خرمشاهی، این قوانین را عامل فرزندکشی نمی‌داند. او درباره قتل رومینا اشرفی و حکم پدر رومینا، به پیام نو گفت: «قانون عوض نشده و در ماده 220 قانون مجازات اسلامی عنوان شده اگر پدر یا جد پدری که فرزند خود را بکشد، قصاص نمی‌شود و به پرداخت دیه به ورثه مقتول و تعزیر محکوم خواهد شد. در ماده 301 قانون مجازات اسلامی تأکید شده قصاص در صورتی ثابت می‌شود که مرتکب، پدر یا از اجداد پدری مجنی ‌علیه (کسی که جرمی به ضرر او واقع شده) نباشد، بنابراین متأسفانه هیچ اتفاقی نخواهد افتاد، چون هنوز قانون سر جای خود است؛ یکی از شرایط قصاص این است که مرتکب قتل، ولی دم نباشد و ماده 220 هنوز پابرجا و برگرفته از فقه جزایی اسلامی است.»

خرمشاهی معتقد است بررسی لایحه قضایی قتل فرزند در مجلس و تصویب این قانون توسط شورای نگهبان و به دنبال آن ایجاد تغییرات در این ماده قانونی به این زودی اتفاق نخواهد افتاد. به گفته او این موضوع جنبه عمومی دارد و از جنبه این که مرتکب تجری نشود حداکثر 10 سال حبس برای پدر رومینا به دنبال خواهد داشت که حکم صادر شد.

او ماده 220 قانون مجازات اسلامی را یکی از عوامل فرزندکشی نمی‌داند و معتقد است فرزندکشی علل و عوامل دیگری دارد؛ اگر چه معتقد است این ماده قانونی باید اصلاح شود. این وکیل دادگستری توضیح داد: «در اسلام، علت این که گفته شده پدر قصاص نمی‌‌‌شود، این است که پدر به دنبال مصلحت فرزند خود بوده و در واقع پشتوانه فرزند است. با تمام این اوصاف معتقدم باید در این ماده قانونی، تغییراتی حاصل شده و بازنگری شود، اما نمی‌توان گفت این ماده قانونی عامل فرزندکشی است.»

آن طور که خرمشاهی گفت؛ بسیاری از پدران که دست به قتل فرزند خود می‌زنند از این قانون اطلاعی ندارند، اما با تمام این اوصاف در کنار آموزش مسائل فرهنگی بهتر است که این ماده قانونی اصلاح شود؛ او در این باره گفت: «از بین بردن بستر اینگونه جرائم می‌تواند به جلوگیری از این حوادث کمک کند. مؤثرترین راه، فرهنگ‌سازی است و البته فرهنگسازی باید نیز در کنار رفع نواقص و آسیب‌هایی انجام شود که در جامعه وجود دارد. 

او تأکید کرد این ماده قانون با اوضاع و احوال کنونی سازگاری ندارد و در کنار تأمین رفاه، آسایش، امنیت و سایر دغدغه‌های خانواده و آموزش‌های فرهنگی لازم است قوانین نیز تغییر کنند، بنابراین به گفته او در خصوص قتل رومینا اشرفی با وجود قوانین فعلی، قصاص پدر رومینا امکان‌پذیر نبوده است.

نعمت احمدی

احمدی: قانون عطف به ماسبق نمی‌شود

نعمت احمدی وکیل دادگستری و حقوقدان نیز معتقد است حتی اگر قانون در این خصوص تغییر کند، قوانین عطف به ماسبق نشده و در نتیجه پدر رومینا اعدام نمی‌شود؛ اتفاقی که در عمل نیز رخ داد و او به 9 سال حبس محکوم شد، اما شاید با بررسی لایحه قضایی قتل فرزند توسط مجلس، تغییراتی رخ دهد. احمدی در گفت‌وگو با پیام نو توضیح داد: «وقتی می‌خواهیم چارچوب اسلامی این موضوع را در قانون‌‌نویسی دگرگون کنیم، با چند مانع و سرپل‌های مانعی برخورد می‌کنیم. شاید در خصوص این موضوع، مجلس اراده کند، اما باید دید نظر شورای نگهبان در این رابطه چیست؟»

آن طور که او گفت؛ طبق قانون اساسی، قوانین ایران نباید مغایر با اسلام باشد، بنابراین در مورد قتل فرزند توسط پدر باید دید اعضای شورای نگبهان چه نظری دارند؛ احمدی معتقد است تا این موضوع به سرانجام برسد زمان زیادی خواهد برد.

این حقوقدان در ادامه گفت: «ماده 612 در قانون مجازات اسلامی، قانون حاکم است و مهم نیست چه کسی مخالف یا موافق این ماده باشد، چرا که این قانون حاکم است و تا زمانی که تغییر نکند، نمی‌توان انتظار داشت پدر رومینا اعدام شود، چون قاضی نمی‌تواند به قانون دیگری استناد کند. پدر رومینا نیز از این قانون مطلع بوده و از داماد وکیل خود درباره این قانون پرس و جو کرده است.»

احمدی در ادامه با بیان این که فرض کنید حکم قصاص پدر رومینا نیز اعلام می‌شد، گفت: «اگر وراث رومینا، یعنی مادر، خواهر و برادر او رضایت می‌دادند قطعاً باز هم پدر رومینا اعدام نمی‌شد. در واقع اولیای دم ممکن است رضایت دهند، ولی قانون‌گذار در جایی که پدر، فرزند را به قتل می‌رساند صراحتاً اعلام می‌کند که پدر قصاص نمی‌شود. در ماده 612 نیز می‌گوید اگر قاتل به هر دلیلی اعدام نشد، برای او 2 تا 10 سال حبس بریده می‌شود.»

به گفته این وکیل دادگستری اگر به جای پدر رومینا، عموی او مرتکب قتل می‌شد باز هم ممکن بود پدر رضایت داده و عموی او نیز اعدام نشود، بنابراین این موضوع جنبه اسلامی دارد و متأسفانه قانون این اجازه را به پدر داده است.

مصطفی اقلیما

اقلیما: قانون ابد و یک روز برای قاتلان اجرا شود 

مصطفی اقلیما، جامعه‌شناس و رئیس انجمن علمی مددکاران اجتماعی ایران موضوع قتل رومینا اشرفی را از دریچه دیگری می‌بیند. او معتقد است در قتل رومینا، تمام جامعه محکوم هستند و فقط نباید پدر رومینا محاکمه شود. اقلیما در گفت‌وگو با پیام نو توضیح داد: «باید دید چه اتفاقی افتاد که پدر رومینا دست به این قتل زد؟ شرایط فرهنگی جامعه چه بود؟ وقتی مردی حدوداً 30 ساله، دختری 13 ساله را به سمت خود می‌کشد، او نیز محکوم است. سازمان بهزیستی چه کاری در این خصوص انجام داد؟ باید گفت تمام جامعه از معلم رومینا تا خانواده، مسئولان قضایی و بهزیستی؛ همه در برابر این قتل مسئول هستند.»

او معتقد است حتی اگر قانون تغییر کند و هر پدری بعد از اقدام به فرزندکشی، اعدام شود باز هم مشکلی از جامعه حل نخواهد شد، چرا که باز هم چنین شرایطی در جامعه وجود دارد و منجر به جلوگیری از وقوع قتل‌های ناموسی نمی‌شود، بنابراین باید فرهنگ جامعه و قوانین اجتماعی جامعه را تغییر داد.  

اقلیما با تأکید بر این که تغییر قانون تا زمانی که زیرساخت‌ها اصلاح نشود، کاربردی ندارد، گفت: «تا زیرساخت‌ها و نگاه اجتماعی اصلاح نشود باز هم شاهد چنین اتفاقاتی خواهیم بود. معتقدم در این قضیه پدر رومینا به تنهایی مقصر نیست و حتی اگر این قانون در مجلس بررسی و اصلاح شود باز هم عطف به ماسبق نخواهد شد، اما فرض کنید پدر رومینا اعدام شود، آیا مشکلی از جامعه حل می‌شود؟ با اعدام پدر رومینا فقط صورت مسئله را پاک کرده‌ایم.»

رئیس انجمن علمی مددکاری ایران، اعدام را راهکار مناسبی نمی‌داند، چرا که از نظر او اگر اعدام باعث جلوگیری از قتل می‌شد هیچ‌گاه شاهد قتل در کشور نبودیم، این در حالی است که متأسفانه هر روز تعداد زیادی از قاتلان اعدام می‌شوند، ولی باز هم شاهد وقوع قتل در کشور هستیم، چرا که هنوز علت‌ها برطرف نشده است.

به گفته او، تمام کشورها به دنبال حذف قانون اعدام هستند و اگر قانون ابد و یک روز برای قاتلان اجرا شود، باعث می‌شود آنها هر روز در زندان زجر بکشد. اقلیما، اعدام را راحت‌ترین اقدامی می‌داند که می‌توان نسبت به قاتلان انجام داد، زیرا معتقد است کسانی که مرتکب قتل می‌شوند باید تا آخر عمرشان در زندان زندگی کنند.

پدر مددکاری اجتماعی ایران تأکید کرد: «متأسفانه مردن برای مردم راحت شده است و بسیاری از کسانی که دست به قتل می‌زنند با این تصور که اعدام می‌شوند این کار را انجام می‌دهند، چرا که راحت‌ترین راه برای آنها مرگ است؛ در حالی که اگر مجازات زندان ابد برای آنها در نظر گرفته شود بسیار پیشگیرانه ‌ر خواهد بود.»

به اعتقاد او در این ماجرا حتی دادستان و رئیس سازمان بهزیستی نیز محکوم هستند و نمی‌توان نسبت به بقیه کسانی که در این ماجرا مقصر هستند، بی‌تفاوت بود و فقط پدر رومینا را محاکمه کرد. او در پایان گفت: «در کشور قوانین زیادی وجود دارد، اما در اجرای قوانین مشکلات زیادی وجود دارد، حتی اگر بخواهیم قوانین را اجرا کنیم، زیرساخت‌ها مناسب نیست.»

ارسال نظر