کد خبر : 4942

فصول خشک مثل تابستان و پاییز بسیار گرم‌تر و خشک‌تر و فصول زمستان و بهار بسیار پرباران و سیل‌آسا شده‌اند.

پیام نومهدیه سلطانی - بر اساس اطلاعیه سازمان هواشناسی در تاریخ بیست‌ودوم تیرماه، از روز یکشنبه ۲۲ تا روز چهارشنبه ۲۵ تیرماه، در استان‌های مختلف کشور، هشدار هواشناسی سطح زرد برای رگبار و باران، گاهی همراه با رعدوبرق و وزش باد شدید موقت صادر شد که می‌تواند باعث احتمال بالا آمدن ناگهانی آب مسیل‌ها و رودخانه‌ها و برخورد صاعقه شود؛ اما آیا چنین بارش‌ها و هشدارهایی برای فصل تابستان، طبیعی است؟

اگر بخواهیم روند فعلی گرم شدن زمین و تغییر اقلیم را ادامه دهیم، پاسخ سؤال بالا، مثبت خواهد بود؛ یعنی از این به بعد با گرم شدن کره زمین و اثر آن روی آب و هوای ایران، بارش‌های رگباری و سیل‌آسا در فصل بهار، تابستان‌های بسیار گرم با بارش‌های بی‌موقع و مخرب، باران‌های دیرهنگام در فصل پاییز و کاهش شدید بارش برف در فصل زمستان، روند طبیعی فصول کشورمان خواهد بود. 

اما چطور می‌توان بر اساس تغییرات اقلیمی، تشکیل ابر و باران در تابستان را توضیح داد؟ گفته می‌شود به ازای هر درجه گرم شدن هوا، ظرفیت اتمسفر برای نگهداری رطوبت هفت درصد افزایش می‌یابد و به این ترتیب هرچه هوا گرم‌تر شود، آب بیشتری در هوا به صورت بخار معلق می‌ماند.

گرم شدن هوا در تابستان بر اثر تغییر اقلیم، تبخیر آب از سطح زمین را زیاد می‌کند و در مناطقی که در بعدازظهر، به دلیل باد موقت، اندکی هوا خنک می‌شود، این بخار آب اضافی به سرعت به ابرهای جوششی که شبیه گل کلم هستند، تبدیل می‌شود. از طرفی اگر باد همراه با گرد و غبار باشد، آب اضافی داخل ابرها، دور این ذرات جمع شده، سنگین می‌شوند و به‌صورت باران‌های رگباری با رعد و برق فرو می‌ریزند.

تغییر اقلیم از محاسبات و پیش‌بینی‌های محققان فراتر رفته و حالا در زندگی زورمره خود آن را می بینیم، به طوری که سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی، در نشست خردادماه خود اعلام کرد: «تابستان امسال دمای کشور نسبت به میانگین بلندمدت افزایش خواهد داشت و در مناطقی از کشور این افزایش تا ۱.۱ درجه خواهد بود. همچنین بر اساس مدل‌‌های هواشناسی بارندگی‌های پاییز امسال دیرتر از زمان نرمال شروع خواهد شد و با وجودی که در مجموع میانگین بارش کشور از آغاز سال زراعی جاری تا امروز نسبت به مدت مشابه در سال گذشته ۸ درصد کاهش داشته اما نسبت به بلند مدت ۳۰ درصد افزایش یافته است.»

شاید به نظر بیاید این افزایش ۳۰ درصدی بارش نسبت به میانگین بلندمدت می تواند به کاهش خشکی در ایران کمک کند؛ اما باید توجه کنیم هرچه بارش بیشتر می‌شود، به همان نسبت به دلیل گرمای بیشتر، تبخیر آب نیز افزایش پیدا می‌کند و در واقع  فقط خصوصیت فصل‌ها به سمت شدیدتر شدن پیش می‌رود. فصول خشک مثل تابستان و پاییز بسیار گرم‌تر و خشک‌تر و فصول زمستان و بهار بسیار پرباران و سیل‌آسا شده و کم‌کم فصل‌ها به دو فصل بارانی و خشک تبدیل خواهند شد.

به این ترتیب روش‌هایی که در طی سالیان زیاد برای فعالیت‌های خود استفاده ‌می‌کردیم عملاً غیر قابل استفاده می‌شوند و نیاز است به سرعت روش‌های کنار‌ آمدن و روش‌های زندگی جدید را بیاموزیم.

در روستاها، کشاورزی سنتی با محصولات قبلی دیگر در این سیستم بارشی نمی‌تواند دوام بیاورد. بارش‌های طولانی مدت بهاره، مانع از رسیدن به‌موقع محصولات و بارش‌های بی‌موقع تابستانه مانع از برداشت محصول می‌شود. کشت های پاییزه که وابسته به بارندگی‌های زودهنگام پاییز هستند، عملاً از بین می‌روند و به دلیل نبود برف و گرم‌تر بودن زمستان، درختان زودتر شکوفه می‌دهند. 

در شهرها به دلیل بارش در فصولی که آلودگی هوا زیاد است، مانند همین روزها، تعداد باران‌های اسیدی افزایش پیدا می‌کند و نمای ساختمان‌ها و مبلمان شهری در معرض نابودی خواهند بود. گرم ماندن هوا و رطوبت در بهار، حشرات موذی و بیماری ها را افزایش‌ می‌دهد. 

به طور کلی کاهش برف و باران‌های آرام و بلندمدت، آب نفوذ‌یافته در زمین را کاهش داده و با کاهش آب‌های زیرزمینی، دسترسی به منابع آب برای بسیاری از شهرها و روستاها غیرممکن شده و مانند روستاهای اطراف شهر قم، خالی از سکنه می‌شوند.

دانشمندان مدت‌هاست در مورد خطرات تغییر اقلیم هشدار‌ می‌دهند و بهتر است این روزها که اثر آن را در زندگی خود می‌بینیم، به این فکر کنیم که ما برای زندگی  همراه با این تغییرات چه آموزش‌هایی دیده‌ایم؟

دکتری اکولوژی گیاهان زراعی

ارسال نظر