کد خبر : 669

سیدداود آقایی استاد حقوق بین الملل دانشگاه تهران

هرگونه اشتباه محاسباتی از سوی هر یک از طرفین-تهران و واشنگتن- می‌تواند به جنگی با آینده و مدت زمان نامعلوم منجر شود.

منطقه خاورمیانه و به طور مشخص، غرب آسیا در حال حاضر با توجه به ترور سردار سلیمانی در عراق، یکی از ملتهب‌ترین ادوار خود در تاریخ را پشت سر می‌گذارد. شرایطی که با توجه به حضور تفنگداران آمریکایی در خاک همسایه غربی ایران، شعله منازعه میان تهران و واشنگتن را بیش از پیش مشتعل کرده است.

در خصوص حضور نیروهای ایالات متحده در عراق از منظر سیاسی و امنیتی باید گفت که حکومت بعثی صدام در سایه حمله نیروهای ائتلاف آمریکا به عراق ناگزیر به سقوطی تاریخی شد و از آن پس، حکومت بعدی عراق تحت اراده و نفوذ واشنگتن تشکیل شده و به ورطه حکمرانی ورود کرد. از این پس بود که آمریکا با حضور گسترده در ساختار سیاسی و اقتصادی عراق در عموم فضاهای این کشور از جمله استخراج نفت، نقش محوری را عهده‌دار شد. کما اینکه در همین روزها نیز در خبرها داشتیم که حتی، تامین امنیت فرودگاه بغداد نیز بر عهده نیروهای آمریکایی بوده است.

این حضور آمریکا به شکل رسمی از منظر حقوقی اما به درخواست رسمی و قانونی پارلمان عراق از آمریکا برای مبارزه با داعش بازمی‌گردد که طی آن، ضمن تصویب این درخواست در پارلمان عراق، قرارداد امنیتی و نظامی نیز به همین منظور میان بغداد و واشنگتن به امضا رسید و هم اینک نیز به قوت خود باقی است. حال، اینکه حضور آمریکا تا چه اندازه در مقابله با داعش، مثبت بوده یا خیر، طبعا بحث دیگری خواهد بود.

با این همه، پس از ترور سردار سلیمانی در فرودگاه بغداد، پارلمان عراق این بار دست به تصمیمی زده که شاید از منظر کاخ سفید، دور از ذهن به نظر می‌رسیده است. پارلمانی که بر اساس قانون در انعقاد یک قرارداد بین المللی دولت عراق یا لغو قراردادهای رسمی پیشین مانند، قرداد امنیتی با واشنگتن، صاحب جایگاه تصمیم‌گیری است.

در سایه مصوبه اخیر پارلمان عراق، همه نیروهای نظامی خارجی از جمله 5200نیروی نظامی آمریکایی باید خاک این کشور را ترک کرده و استفاده هر نیروی نظامی از حریم هوایی، زمینی و دریایی کشور پذیرنده، ممنوع خواهد بود. این مصوبه، صراحتا به لزوم خروج آمریکا از عراق اشاره کرده و واشنگتن نیز علی‌القاعده باید به آن تمکین کند. مصوبه‌ای که به رغم عدم همراهی و حضور، نمایندگان اهل تسنن و کرد پارلمان، حدنصاب لازم برای تصویب قانون اخیر را نیز داشته است.

حال در چنین شرایط ناگزیری، واشنگتن بر طبل ناکوکی کوبیده و تلویحا، عنوان کرده است که تمکین کننده خروج از عراق نیست و اگر هم عزمی برای این مسئله داشته باشد، دولت بغداد باید تمام هزینه‌های ساخت پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاک عراق را بپردازد.

با همه این اشارات اما، پس از ترور سردار سلیمانی، منطقه وضعیت بسیار ملتهبی را تجربه کرده و هرآن، احتمال وقوع یک جنگ تمام عیار با سرانجامی نامعلوم وجود دارد.

در این باره اما به رغم واکنش‌های تند طرفین و حتی توئیت‌های تند دونالد ترامپ علیه تهران، طرفین، چندان راغب به ورود به یک جنگ گسترده به نظر نمی‌رسند. چنانکه پیام‌های ارسالی ایالات متحده از طریق سفارت سوئیس در تهران نیز، گواهی بر همین مدعاست.

وجه مسلم ماجرا این است که، ترامپ در آستانه انتخابات 2020 ایالات متحده در ورطه یک قمار تاریخی قرار گرفته است. قماری که بی‌تردید در صورت بروز رفتاری نسنجیده، چه بسا به خداحافظی همیشگی تاجر واشنگتن از عالم سیاست منجر شود. در سوی مقابل نیز، ایران در وضعیت بغرنج تحریم‌ها به هیچ عنوان، تمایلی به ورود به یک جنگ تمام عیار نخواهد داشت.

با این همه به دلیل شرایط ملتهب منطقه که از آن یاد شد، هرگونه اشتباه محاسباتی از سوی هر یک از طرفین-تهران و واشنگتن- می‌تواند به جنگی با آینده و مدت زمان نامعلوم منجر شود.

 

 

ارسال نظر