کد خبر : 10421

یادداشت اختصاصی| شایان ملک‌زاده

ابهام‌هایی وجود دارد که نمی‌گذارد ترور الکاظمی به این راحتی پذیرفته شود.

پیام نو| این روزها بغداد به میدان جنگ نظامی و سیاسی تبدیل شده است. پایتخت عراق و مردمانی که در آن به زیستن مشغول هستند، امید داشتند که انتخابات پارلمانی در کشورشان بتواند اوضاع اقتصادی و امنیتی موطن آنها را تغییر دهد، اما انتظار آنها به گونه‌ای دیگر در حال رقم خوردن است؛ انتظاری که خروجی آن حالا 180 درجه با آنچه که فکرش را می‌کردیم تفاوت دارد. 

اعتراض به نتایج انتخابات

شاید برای بسیاری از مخاطبان ندانند که پس از کناره‌گیری اجباری عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر پیشین عراق و به روی کار آمدن مصطفی الکاظمی، اساساً ساختار دولت تا حدودی تغییر پیدا کرد و سناریوهای امنیتی در این بغداد وارد فازهای جدید خود شد. دلیل این امر هم مشخص بود؛ مصطفی الکاظمی طی 15 سال اخیر به عنوان مسئول سرویس اطلاعاتی عراق در حال ایفای نقش بود و به خوبی می‌داند که کشورش را چگونه باید اداره کند. الکاظمی در ابتدای انتصابش به همه قول داده بود که اوضاع امنیتی و نظامی عراق را درست می‌کند که تا حدودی هم توانست این مهم را محقق کند. 

اما آنچه که مأموریت اصلی وی به شمار می‌رود، برگزاری انتخابات پارلمانی عراق بود که چند هفته پیش برگزار شد. الکاظمی به نوعی خود را نخست‌وزیر دوران گذار عراق به تمام مردمش معرفی کرده است و در این راه بارها اعلام کرده بود که صرفاً می‌خواهد اوضاع را تا حد نسبی بهبود ببخشد و پس از آن به کنار رینگ سیاست بخزد. در این میان اما اتفاق مهمی رخ داده که به نظر می‌رسد حیثیت سیاسی وی در خطر قرار گرفته است. پس از آنکه آرای اخذ شده در حوزه‌های انتخابی شمارش و نتایج نهایی آن اعلام شد، بسیاری از منتقدان دولت به نحوه برگزاری این انتخابات و خروجی آرای آن معترض شدند.

در این میان بسیاری از جریان‌های سیاسی عراق که عموماً از طیف شیعیان به حساب می‌آیند، نسبت به خروجی و روند انتخابات اعتراض داشتند که می‌توان به دولت القانون (به رهبری نوری مالکی)، ائتلاف الفتح (به رهبری هادی العامری) و جریان حکمت ملی عراق (به رهبری عمار حکیم) و بسیاری دیگر از جریان‌ها و سایر ائتلاف‌ها اشاره کرد. این جریان‌ها معتقدند که در انتخابات تقلب صورت گرفته که یکی از دلایل آن می‌تواند ریخته شدن آرای دستی به صندوق‌ها باشد و دلیل دیگر هم ایجاد اشکال در سیستم بایومتریک (اثر انگشتی) بوده است. ادعای ایجاد خلل در روند انتخابات و خروجی آن، به نوعی نشان می‌دهد که جریانات سیاسی عراق اساساً معتقدند یک تقلب سازمان یافته در عراق صورت گرفته است. 

بر این اساس از زمان اعلام نتایج انتخابات پارلمانی، بسیاری از جریان‌های سیاسی عراق خواهان بازشماری آراء شدند و در این میان بارها دولت مصطفی الکاظمی را مسئول این وضعیت اعلام کردند. بالاخره در جمعه هفته گذشته که به «جمعه فرصت نهایی» معروف شد، معترضان به نتایج انتخابات پارلمانی در منطقه سبز بغداد (منطقه الخضراء) تجمع کردند و با سر دادن شعار، خواستار ابطال انتخابات و بررسی خروجی صندوق‌ها شدند. در این میان رسانه‌های عراق به نقل از منابع امنیتی و میدانی اعلام کردند که در درگیری معترضان با نیروهای امنیتی و ضدشورش، حداقل یک تن کشته و ۳۴۶ نفر زخمی شدند. این آمار نشان می‌دهد که اعتراض به نتایج انتخابات چندان هم آرام و بی‌سر و صدا نبوده است.

کشته شدن معاون تیپ ۴۲ الحشدالشعبی

طبق سنوات گذشته، نیروهای امنیتی با معترضان در منطقه سبز بغداد برخورد شدیدی کردند؛ چراکه این جغرافیا اساساً یک منطقه به شدت مهم و امنیتی به حساب می‌آید، اما در این میان اتفاقی افتاد که تمام معادلات را به هم زد. بر اساس گزارش منابع امنیتی عراق، عبداللطیف ماجد الخویلدی، معاون فرمانده تیپ ۴۲ الحشدالشعبی و از فرماندهان گروه مقاومت عصائب اهل‌الحق در جریان اعتراضات جمعه به ضرب سه گلوله کشته شده است. این خبر دقیقاً همان موضوعی است که به نظر می‌رسد برای بسیاری از سیاستمداران عراق گران تمام خواهد شد؛‌ چراکه واکنش‌ها به این موضوع به شدت تند و به نوعی علیه الکاظمی و کابینه وی بوده است. 

در این راستا بسیاری صاحب‌نظران مسائل امنیتی عراق معتقدند که کشته شدن معاون فرمانده تیپ ۴۲ الحشدالشعبی آنهم با سه گلوله و در میان انبوهی از جمعیت، چندان قابل توجیه نیست. به همین دلیل آنها معتقدند کاسه‌ای زیر نیم کاسه وجود دارد. در این بین محمد صادق الهاشمی، رئیس مرکز پژوهش‌های العراق معتقد است که هدف قرار دادن این فرمانده در میان صدها تظاهرکننده به صورت تصادفی نبوده و باید از آن به عنوان یک طرح امنیتی نام برد. 

از طرفی در رابطه با عاملان این قبیل ترورها این گمانه به شدت در میان کارشناسان عراقی قوی است که طرف سومی مانند نیروهای آمریکایی مستقر در سفارت آمریکا یا گروهی که نمی‌خواهد این ترورها به نام آن تمام شود، به معترضان شلیک می‌کند و این شامل کشته شدن معترضان اکتبر ۲۰۱۹  با هدف ایجاد تفرقه بین گروه‌های عراقی انجام می‌شود. با گذر از این حواشی باید توجه داشته باشیم که بسیاری از شخصیت‌ها مانند قیس خزعلی، دبیرکل عصائب اهل الحق به شدت این موضوع را محکوم کردند و حتی وعده دادند که به زودی پاسخ این اقدامات را می‌دهند، ولی اتفاقی که روز یکشنبه در بغداد و علیه الکاظمی رخ داد به نظر می‌رسد که قواعد بازی را تغییر داد. 

ترورِ پهپادی! 

بامداد روز گذشته (یکشنبه) ستاد اطلاع‌رسانی عراق در بیانیه‌ای اعلام کرد که طرح حمله یک پهپاد بمبگذاری شده به محل اقامت نخست وزیر عراق در منطقه سبز بغداد با شکست مواجه شد و الکاظمی جان سالم به در برد. چندی بعد یکباره الکاظمی در صفحه تلویزیون ملی عراق ظاهر شد و اعلام کرد که زنده‌ است. در اخبار تکمیلی که از این سوءقصد منتشر شد، گفته شده است که سه تن از محافظان الکاظمی زخمی شده‌اند، اما در این میان مشخص نیست که کدام منبع راست می‌گوید و کدام‌یک، در حال فریب دادن مردم است. 

در شرایطی که الکاظمی و بسیاری از منابع خبری و امنیتی عراق اعلام کرده‌اند که وی در زمان حمله پهپاد در منزلش واقع در منطقه خضراء حضور داشته، اما اسکای نیوز گزارش داده الکاظمی زمان حمله در منزل خود نبود و شایعات درباره جراحت وی صحت ندارد. تیم رسانه‌ای امنیتی نیز با تأیید این خبر گزارش داد که مصطفی الکاظمی مورد سوء قصد نافرجام قرار گرفته است. اگرچه هنوز هیچ گروهی این حمله را به عهده نگرفته، اما نخست‌وزیر عراق در جلسه شب گذشته خود با وزرای عراقی گفت که به خوبی می‌دانیم چه کسانی این سوءقصد را انجام داده‌اند و آنها را تعقیب خواهیم کرد. 

این سخنان الکاظمی به نوعی متهم کردن گروه‌های مقاومت عراق و زیرمجموعه‌های سازمان حشدالشعبی را نشان می‌دهد که از گذشته بارها و بارها به خلع سلاح آنها اشاره کرده بود. در این میان ابوعلی العسکری، مسئول امنیتی گردان‌های حزب‌الله عراق در توئیتی نوشت: «طبق اطلاعات تایید شده ما، هیچکس در عراق حتی مایل نیست یک پهپاد برای هدف قرار دادن خانه نخست وزیر سابق (اشاره به الکاظمی) ضرر کند». 

این موضع کتائب حزب‌الله عراق به نوعی نشان می‌دهد که درگیری و تنش میان دولت و این جریان به شدت طی ماه‌های اخیر افزایش پیدا کرده است، اما نکته اصلی این است که طرح ترور نافرجام الکاظمی واقعاً ابتدایی و مشکوک به حساب می‌آید. یکی از دلایل این است که این حمله در زمانی طراحی و اجرایی شده که کمیته حقیقت‌یاب برای بررسی رخدادهای خونین روز جمعه در بغداد تشکیل شد و در تلاش برای شناسایی آمرین و عاملین کشتار معترضان است. بر همین اساس و به طور قطع، حمله پهپادی به منزل الکاظمی موجب به حاشیه رفتن وقایع روز جمعه و نادیده گرفتن مطالبات معترضان به نتیجه انتخابات خواهد شد. 

دلیل دوم این است که مصطفی الکاظمی به این نتیجه رسیده که باید پس از تشکیل دولت جدید، صندلی نخست‌وزیری را تحویل شخص دیگری دهد و از اریکه قدرت کنار رود. به همین دلیل به دنبال وقت خریدن است تا بتواند اوضاع را به نفع خود مهندسی کند که بتواند در قدرت باقی بماند یا اینکه پُست جدیدی به او معرفی خواهد شد. 

دلیل سوم که گفته می‌شود این عملیات بیشتر شبیه به یک ترور از پیش طراحی شده می‌ماند، عدم پاسخ و فعال شدن آنی سامانه سی.رَم (C- RAM) است. این سامانه که در سفارت آمریکا واقع در بغداد نصب شده و با کوچکترین تحرکی در آسمان پایتخت عراق فعال شده و واکنش نشان می‌دهد، در حمله پهپادی به خانه الکاظمی از خود عکس‌العمل خاصی صورت نداده است که این هم یک ابهام جدی به وجود آورده است. از سوی دیگر باید توجه داشت که عصر روز یکشنبه به وقت بغداد، یک انفجار در منطقه الکراده در مرکز بغداد رخ داد که باعث شد جو حاکم بر پایتخت عراق امنیتی‌تر شود. کمی بعد هم منابع امنیتی از پوشش آسمان بغداد توسط نیروی هوایی ارتش این کشور خبر دادند که نشان از حاکمیت یک فضای امنیتی دارد. 

این مؤلفه‌ها اگرچه ممکن است برای بسیاری از عوام در بغداد و سایر شهرهای عراق محرکی برای ترس باشد، اما واقعیت این است که ابهام‌ها و ردپاهایی وجود دارد که نمی‌گذارد ترور الکاظمی به این راحتی پذیرفته شود!

شایان ملک‌زاده

ارسال نظر