| 21:43   
کد خبر : 11567

یادداشت اختصاصی

سفر نخست‌وزیر اسرائیل به امارات را باید یکی از تاریخی‌ترین لحظات سیاسی دانست.

پیام نو| آگوست سال 2020 میلادی بود که یکباره خبر عادی‌سازی روابط امارات متحده عربی و اسرائیل از سوی رسانه‌های مطرح دنیا منتشر شد و بسیاری در همان لحظات اول که این خبر را شنیدند، نمی‌دانستند که باید چه بگویند. برخی دیگر از این اقدام ابوظبی عصبانی شدند و و عده‌ای دیگر تحلیل‌هایی ارائه دادند که به قول خودشان نشان میداد امارات در یک باتلاق سیاسی فرو خواهد رفت اما گویا این تفسیرها به گونه‌ای دیگر خود را نمایان کرد. 

یک سفر تاریخی! 

پس از آنکه در آگوست 2020 خبر عادی‌سازی روابط میان ابوظبی و تل‌آویو علنی شد، گمانه‌زنی‌های زیادی در مورد امضای توافق ابراهیم مطرح شد و در نهایت امارات و رژیم صهیونیستی در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۰ توافق عادی سازی روابط را با نظارت دونالد ترامپ، رئیس جمهوری سابق آمریکا در حیاط کاخ‌سفید و مقابل دیدگان صدها نفر و ده‌ها دوربین رسانه‌ و شبکه تلویزیونی امضا کردند. آنموقع باز هم کارشناسان و صاحب نظران زیادی اعلام کردند که این روند و سرعت دادن به امضای «سلسله توافق‌های ابراهیم» به نوعی برای تضمین دادن به پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری 2020 و نتانیاهو در انتخابات آتی اسرائیل است. 

چرخ گردان روزگار گویا به صورتی دیگر چرخید و بازهم تحلیل‌ها غلط از آب درآمد و نه تنها ترامپ بلکه نتانیاهو هم از ابقاء در مقام نخست‌وزیری اسرائیل باز ماند. حالا با گذشت از آن روزها شاهد روی کار آمدن نفتالی بنت هستیم و از همه مهمتر اینکه او اولین نخست‌وزیر تاریخ اسرائیل است که پا بر خاک امارات گذاشت. بر اساس اعلام دفتر نخست‌وزیری اسرائیل، نفتالی بنت عصر روز یکشنبه با هواپیمای خطوط «اِل عال» وارد ابوظبی شد. در ابتدای امر عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر خارجه امارات به استقبال نخست‌وزیر 49 ساله اسرائیل رفت و با او در مقابل دوربین‌های قرار گرفت. 

بدون شک این لحظه و در کُل سفر بنت به امارات را باید یکی از تاریخی‌ترین لحظات سیاسی دانست؛ چراکه نتانیاهو بارها و بارها سعی کرد تا پس از امضای توافق ابراهیم به امارات سفر کند اما اماراتی‌ها که از طریق لابی‌های خود نسبت به احتمال سقوط ترامپ و نتانیاهو با خبر شده بودند، این سفرهای نخست‌وزیر پیشین اسرائیل را اجابت نکردند و در نهایت حالا بنت را به حضور پذیرفته‌اند. همانگونه که نخست‌وزیر اسرائیل در بدو ورودش به امارات اعلام کرده، دو طرف بیش از هر چیز برایشان تعاملات اقتصادی اهمیت دارد و به همین دلیل پیش‌بینی میشد که در این سفر محوریت اصلی دیدارها و صحبت‌ها، اقتصادی و سپس سیاسی باشد. 

در این میان روز گذشته (دوشنبه) محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد ابوظبی با نفتالی بنت دیدار کرد و اولین رویارویی دو طرف به حساب می‌آید. ولیعهد ابوظبی و نخست وزیر رژیم صهیونیستی در  جریان این دیدار همکاری دوجانبه و فرصت‌های رشد و توسعه در زمینه‌های مختلف از جمله در زمینه سرمایه‌گذاری، اقتصادی، تجاری و رشد و توسعه‌ای را مورد بررسی قرار دادند. از سوی دیگر نفتالی بنت و محمد بن زاید آل نهیان همچنین در خصوص بخش‌های حیاتی که از اهتمام ویژه دو طرف برخوردار است به ویژه در زمینه‌های کشاورزی، امنیت غذایی، انرژی‌های تجدیدپذیر، تکنولوژی پیشرفته و بهداشت به بحث و تبادل نظر پرداختند که خواسته‌های آنها را در خصوص همکاری گسترده‌تر در چارچوب «توافق ابراهیم» که بین دو طرف در سال گذشته میلادی امضا شد، محقق می‌کند.

آنچه در این میان باید مورد توجه قرار بگیرد این است که بخش عمده‌ای از این سفر اگرچه به مسائل اقتصادی اشاره دارد اما مساله دیگر این است که به نظر می‌آید نفتالی بنت در مورد ایران هم با اماراتی‌ها رایزنی کرده است که یکی از مسائل مطروحه مذاکراتی است که حالا در وین جریان دارد. اما بخشی از گفت‌وگوی احتمالی دو طرف در مورد ایران به نگرانی‌های تل‌آویو هم برمی‌گردد. روزنامه اسرائیل هیوم اخیراً اعلام کرده که امارات متحده عربی در حال فشار بر رژیم صهیونیستی است تا میلیاردها دلار سامانه دفاعی هوایی گنبد آهنین به این کشور بفروشد اما مقامات صهیونیستی از این کار امتناع می کنند. این رسانه صهیونیستی در ادامه اعلام کرد که اسرائیل در حال حاضر مایل به فروش این سامانه ها به امارات نیست، چراکه نزدیک شدن اخیر روابط ابوظبی به تهران موجب نگرانی اسرائیل شده است. 

نوبت عربستان است؟  

بدون شک سفر بنت به امارات از سوی تمام کشورهای منطقه در حال رصد شدن بوده ولی با توجه به اتفاق‌هایی که طی دو ماه گذشته در حوزه دیپلماتیک و سیاسی آنهم در سطح کلانِ خاورمیانه رخ داده، عربستان سعودی یکی از دولت‌هایی است که حساسیت بیشتری نسبت به دیگران در مورد این سفر داشته و دارد. 

توجه داشته باشید که بسیاری از منابع معتقدند هواپیمای حامل نفتالی بنت با هماهنگی میان ریاض و تل‌آویو از آسمان عربستان عبور کرده و به امارات رسیده است که این اتفاق یکبار دیگر در زمان نتانیاهو رخ داد که مشخص شد وی به شهر نئوم سفر کرده و با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی دیدار داشته است. حالا در این میان سعودی‌ها به صورت کاملاً مشخص اقدام به رصد این سفر کرده‌اند و دلیل آن رقابت‌های سیاسی – اقتصادی است که میان ولیعهد عربستان و ولیعهد امارات وجود دارد. بسیار از عوام و حتی بخشی از خواص فکر می‌کنند که این دو با یکدیگر روابط به شدت خوبی دارند اما پرونده یمن و مسائلی مانند میزان تولید نفت در اوپک که به زد و خورد سیاسی میان ابوظبی و ریاض کشیده شد، به نوعی اختلاف میان دو طرف را عیان کرد. 

توجه داشته باشید که در ایران سفر نفتالی بنت به امارات عموماً از حیث امنیتی و سیاسی مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد ولی در عربستان محوریت اقتصادی و سپس همکاری‌های منطقه‌ای و استفاده از لابی‌ یهود بیشترین اهمیت را برای ریاض و به خصوص ولیهد جوان این کشور دارد. بن سلمان به نوعی از ساختار محافظه‌کارانه سنتی در عربستان عصبانی است و معتقد است که او باید قبل از بن زاید با اسرائیل وارد روابط علنی میشد و از مزایای آن استفاده می‌کرد اما در درجه اول سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان مانع این اقدام است.

در این شرایط پادشاه عربستان یا باید از دنیا برود و یا اینکه از قدرت کناره‌گیری کند تا به جای او بن سلمان تصمیم نهایی را اتخاذ کند که در این صورت البته با مخالفان داخلی روبرو خواهد شد. در این میان باید توجه کرد که اخیراً بن سلمان یک تور منطقه‌ای را با سفر به پنج کشور حاشیه خلیج فارس کلید زد که برخلاف تصور همگان با سفر به عمان شروع شد. کسانی که مسائل حوزه کشورهای حاشیه خلیج فارس را دنبال می‌کنند به خوبی می‌دانند که عموماً چنین سفرهایی از امارات شروع می‌شود اما این اقدام ولیعهد سعودی نشان می‌دهد که رقابت میان ابوظبی و ریاض بالا گرفته است.

به نظر می‌رسد که بن سلمان حالا از خاک برخاسته و در حال ظرفیت‌سازی در منطقه به نفع خود است تا بتواند در نهایت روابط کشورش را با اسرائیل عادی کند. این در حالیست که روز گذشته (دوشنبه) روزنامه عربی۲۱ اعلام کرد نتایج یک نظرسنجی جدید که به درخواست موسسه واشنگتن و توسط یک شرکت تجاری مستقل منطقه‌ای در نوامبر ۲۰۲۱ انجام شد نشان می‌دهد که تنها ۱۶ درصد از مردم عربستان عادی‌سازی روابط میان کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی را اقدام مثبتی می‌دانند و در مقابل ۷۷ درصد از آنها آن را اقدامی منفی خوانده‌اند. حال باید دید که آیا ریاض عادی‌سازی و علنی کردن روابطش با اسرائیل را عملیاتی می‌کند یا خیر؟ 

ارسال نظر