| 00:54   
کد خبر : 12616

یادداشت اختصاصی؛

اخیراً گزارشی از سوی «گروه خیریه‌ای کمیته اضطرار بلایا» منتشر که می‌گوید ۹۵ درصد از افغان‌ها به قدر کافی غذا برای خوردن ندارند

پیام نو| حدود 5 ماه از استقرار طالبان در کابل می‌گذرد و همچنان انبوهی از مشکلات و سوال‌های حل نشده در مقابل این جریان قرار گرفته است. بسیاری معتقد بودند که با آمدن طالبان ممکن است اوضاع بهتر شود و برخی دیگر هم مثل روز برایشان روشن بود که قرار است یک بحران چند لایه افغانستان را فرا بگیرد. اما حالت سومی هم وجود دارد که کمتر کسی بدان اشاره می‌کند.

برزخ، هدیه‌ای به کابل!  

حالت سوم، به وجود آمدن یک وضعیت گنگ، نامفهوم و ساکن است. وضعیتی که ما از آن به عنوان یک برزخ یاد می‌کنیم. برزخی که طالبان نتوانسته آنرا به قول خودشان به سمت بهشتی که سال‌ها برایش جنگیده، هدایت کند، و حالا صرفاً افغانستان در حال تبدیل شدن به جهنمی است که بدون تردید طی شدن همین روند می‌تواند آنچنان شکستی را برای طالبان و حامیان این جریان رقم بزند، که اساساً دامن حکومت‌های دینی و ایدئولوژیک را لکه‌دار  کند. به عنوان مثال چهارشنبه گذشته، انجمن اجتماعی عدالت ‌خواهان افغانستان که یک نهاد مدنی مستقل در این کشور به شمار می‌آید هزار تصویر از پرتره‌ را روی حصار پارکی در مرکز کابل نصب کرد. این پرتره‌ها به قربانیان چهار دهه جنگ در افغانستان مربوط است؛ چهار دهه حضور قدرت‌ها و نیروهای مختلف سیاسی در این کشور که برای مردم افغانستان رهاوردی جز تداوم جنگ و ناامنی به همراه نداشته است و طالبان کمی بعد از اجرای این نمایشگاه خیابانی به دلیل عدم کسب مجوز برای نمایش این آثار، دستور داد تا تمامی عکس‌ها از روی دیواره فلزی پارک کابل حذف شود.

این برخورد در داخل بدون شک تاثیر مستقیم بر روح و روان مردم افغانستان می‌گذارد و باعث و بانی آنرا باید ایالات متحده‌ای دانست که 20 سال با این جریان جنگید ولی یکباره و در عرض یک هفته چنان ضربه‌ای به افغان‌ها زد که بدون شک در تاریخ این کشور و همچنین در تاریخ راهبردهای امنیتی و سیاسی آمریکا ثبت و ضبط خواهد شد. در این میان باید دو باب برای تحلیل وضعیت فعلی افغانستان و آینده آن که قرار است از سوی طالبان هدایت و رهبری شود در دستور کار تحلیل‌ها قرار داد که نخست مباحث داخلی و سپس مسائل خارجی است.

در باب اول (مسائل داخلی) یک نمونه بسیار کوچک را مورد اشاره قرار دادیم اما این ابتدایی‌ترین مورد به نظر می‌رسد. در این میان هنوز تکلیف ادامه تحصیل زنان در افغانستان مشخص نیست و از سوی دیگر بسیاری از قوانین به گونه‌ای در حال وضع شدن هستند که نه تنها بویی از دموکراسی نمی‌دهند، بلکه اساساً ضد بشریت نیز تلقی می‌‌شوند. همین چند روز پیش بود که طالبان دستور داد سرِ هزاران مانکن لباس که پشت ویترین مغازه‌ها قرار دارند، باید از بدن جدا شود که این اقدام ظرف چند روز انجام شد و بار دیگر دنیا را در بهت و حیرت فرو برد.

وضع قوانین جدید در مورد پخش برنامه‌های تلویزیونی و ابلاغ رسم‌الخط جدید از سوی طالبان به رسانه‌ها هم یکی دیگر از این موارد است. حتی دیده شده که  در شهر کابل عناصر طالبان با قیچی به جان جوانانی افتاده‌اند که موهای سرشان، بیش از حد بلند شده و در حال کوتاه کردن موی سر آنها هستند. این مسائل شاید برای بسیاری از خوانندگان این سطور عادی یا بی‌اهمیت باشد، اما بحث زمانی مهم می‌شود که ما شاهد بی‌خانمان شدن و تعدد هشدارها در مورد به پا خاستن سونامی فقر، مرگ و گرسنگی هستیم.

اخیراً گزارشی از سوی «گروه خیریه‌ای کمیته اضطرار بلایا» منتشر که می‌گوید ۹۵ درصد از افغان‌ها به قدر کافی غذا برای خوردن ندارند و یک میلیون کودک در این کشور نیز در معرض خطر مرگ ناشی از سوءتغذیه در زمستان جاری قرار گرفته‌اند. در جای دیگر این گزارش آمده که زنان و دیگر اقشار آسیب‌پذیر در افغانستان نیز به شدت در معرض خطر قرار گرفته‌اند. همچنین یکی از مقامات ارشد برنامه جهانی غذا سازمان ملل (WFP) در مصاحبه با آسوشیتدپرس هشدار داد که افغانستان با سونامی گرسنگی روبرو است. گفته شده که بیش از ۲۲ میلیون نفر در افغانستان با کمبود مواد غذایی و بیش از ۸ میلیون شهروند در این کشور در معرض گرسنگی قرار دارند. فقدان کمک به همراه بحران همه‌گیری ویروس کرونا و خشکسالی، این کشور را به سمت تورم شدید و کمبود منابع غذایی سوق داده است ولی بازهم هیچ کاری از دست طالبان ساخته نیست.

طالبان و درهای بسته

وضعیت فعلی افغانستان آنقدر بحرانی است که دبیرکل سازمان ملل متحد هم به زبان آمده است. آنتونیو گوترش اعلام کرده که اوضاع در افغانستان به حدی وخیم است که بهترین گزینه آزادسازی پول‌های بلوکه شده طالبان در بانک‌های آمریکا و سایر کشورهای اروپایی است. در این راستا ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی دولت طالبان افغانستان در توئیتی اعلام کرد که دولت ایالات متحده بهتر است به صدای جامعه ملل و پیشنهاد دبیرکل سازمان ملل متحد گوش فرا دهد و بیش از این به اوضاع نابسامان افغانستان دامن نزنند.

در این میان حتی حامد کرزای هم در حال نقش‌آفرینی است. رئیس جمهوری پیشین افغانستان در حساب کاربری خود اعلام کرده که او و توماس وست، نماینده ویژه آمریکا در امور افغانستان درخصوص تامین فرصت‌های آموزشی و تحصیلی برای دختران این کشور بحران زده تبادل نظر کردند و احتمال دارد که کمک‌هایی از سوی جامعه ملل به کابل داده شود. اما سوال این است که چرا کرزای همچنان برای آمریکایی‌ها مهره قابل اعتماد و پر نفوذ به حساب می‌آید؟ واقعیت این است که کرزای عملاً مهره‌ای است که توسط آمریکایی‌ها انتخاب و تعلیم داده شد و در نهایت وارد ارگ ریاست جمهوری کابل شد و به نظر می‌رسد که واشنگتن به دنبال بازی دادن به او در شطرنج قدرت جدید افغانستان است؛ اما تحفظات خود را در این میان بسیار علنی نشان می‌دهند.

ایالات متحده به نظر می‌رسد که در حال اهرم‌سازی علیه طالبان است و می‌خواهد هر طور که شده آنها را در مشت خود نگه دارد ولی در مقابل برای اشخاصی مانند کرزای هم برنامه دارد. اینکه سازمان ملل و آمریکا صرفاً بتوانند با تزریق سالانه 5 میلیارد دلار به افغانستان، بحران را در این کشور مدیریت کنند، یک مساله بسیار مبهم است؛ چراکه طالبان یک به یک با درهای بسته روبرو می‌شود درست است که آنها به تهران می‌آیند و کمی بعد در مسکو و پکن با مقامات روسیه و چین ملاقات می‌کنند، ولی به هر حال هنوز هیچ اتفاق خاصی رخ نداده است.

به عنوان مثال جمعه گذشته منابع خبری کابل اعلام کردند که هیاتی از طالبان به ریاست امیر خان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، جهت گفت‌وگو در مورد تجارت، انرژی و خط لوله گاز ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند (TAPI) عازم ترکمنستان شدند. اینکه تیم سیاست خارجی طالبان و سایر وزرای آنها که در اقتصاد و بحث انرژی فعال هستند، وارد عشق‌آباد شده‌اند، موضوعی است که نشان می‌دهد طالبان به دنبال کسب درآمدهای جدید و اعلام حضور در اقتصاد منطقه است اما واقعیت این است که خروجی این رفت و آمدها هنوز مشخص نیست.

همین چند روز پیش بود که رویترز اعلام کرد مقام‌های کشاورزی دولت طالبان افغانستان در یک نشست خبری اعلام کردند، گندم که به صورت گسترده از هند به دولت اشرف غنی اهدا شده بود، برای پرداخت دستمزد به ۴۰ هزار کارمند استفاده می‌شود و بر این اساس برای پنج ساعت کار روزانه ۱۰ کیلوگرم گندم به کارمندان داده می‌شود! به زبانی گویاتر این اظهارات مقامات وزارت کشاورزی طالبان نشان می‌دهد که اوضاع مالی در  این کشور، بحران را هم رد کرده و خط قرمز‌ها، یک به یک در حال درنوردیده شدن هستند. این در حالیست که چندی پیش ملا محمدحسن آخوند، نخست‌وزیر حکومت طالبان برای نخستین‌بار فایلی را منتشر کرد که در آن به اهداف طالبان اشاره کرده بود.

او گفت در بیست سال گذشته طالبان مشکلات مختلف را تحمل کرده و سه وعده داده بودند که عبارتند از «جمع شدن گلیم کفار از افغانستان و پایان اشغال، برقراری نظام اسلامی و برقراری امنیت». ملا حسن آخوند در ادامه سخنانش اعلام می‌کند که اهداف گروه طالبان محقق شده است ولی ما بازهم تکرار می‌کنیم که هیچ قولی بابت تامین نان شب مردم نداده‌ایم؛ بلکه آنرا باید از خداوند طلب کنند! این مواضع اگرچه جنبه داخلی دارد اما به صورت مشخص نشان می‌دهد که طالبان در حوزه خارجی به بن‌بست خورده و حالا قرار است فشار آنرا مردم تحمل کنند. بن‌بست‌هایی که حالا یک به یک در حال نمایان شدن هستند و به زودی و با فرا رسیدن موج سرمای شدید بهمن و اسفندماه تصاویری از سونامی انسانی منتشر خواهد شد که دنیا را به لرزه خواهد انداخت. آنگاه بازار داغِ یارکشی توسط گروه‌های تروریستی مانند داعش مطرح می‌شود که با کمترین میزانِ پرداختی می‌توانند صدها و شاید هزاران نفر را با خود همراه کنند.

این دقیقاً همان سناریوی نهایی است که ایالات متحده و بسیاری از کشورهای اروپایی برای ضربه زدن به محیطِ چین و روسیه از آن استفاده خواهند کرد اما قربانی این سونامی کسی نیست جز مردمانی که بیش از 4 دهه در سختی و جنگ، یا جان دادن نزدیکانشان را به چشم دیده‌اند و یا اینکه خود در حال تجربه‌هایی سخت و طاقت‌فرسا هستند و حالا هم با مرگ تدریجی دست و پنجه نرم می‌کنند.

شایان ملک‌زاده

 

 

 

ارسال نظر